In de Oudheid was de Vesuvius gewoon 'een berg', bedekt met bomen en wijnranken. Een van de eersten die iets begreep van zijn vulkanische aard, was de Griekse geograaf Strabo (19 n.C.), die meende dat zijn rotsen door een vuur werden verwarmd. De fameuze uitbarsting van24 augustus 79 n.C. bedolf de steden aan de voet van de berg: Pompeï werd door as en puin bedekt, en Hercolaneum verdween onder een aardverschuiving van modder.

Plinius de Jongere beschreef de uitbarsting in detail. Zijn oom, Plinius de Oudere, stikte in de dampen. Na deze bekende uitbarsting, volgenden nog vele andere: o.m. in 202, 472, 512, 1319, 1306, daarna volgde een lange periode van rust (de berg werd volledig bedekt door bossen) tot in 1631 een uitbarsting opnieuw zowat alles in de omgeving vernietigd heeft, met ca. 3000 doden als gevolg.De assen werden over gans Zuid-Italië verspreid (o.m. tot Taranto in Apulië).

Daarna volgden regelmatig uitbarstingen. In 1991 werden 7900 hectaren van de flanken uitgeroepen tot beschermd natuurgebied : het Parco Nazionale del Vesuvio.

Uitbarsting van 1944

Nu boezemt de vulkaan zowel angst als bewondering in, en wordt voordurend in de gaten gehouden. Het observatorium op de helling, is in 1841-45 in opdracht van Ferdinand II gebouwd. Het neoklassieke gebouw bevat een rijke bibliotheek en een grote collectie mineralen. Vanaf het voorplein heb je een prachtig uitzicht op de vulkaan. Tegenwoordig worden hier alleen nog gegevens verzameld, het eigenlijke onderzoek vindt in Napels plaats.

Op het Europese vasteland is de Vesuvius de enige nog actieve vulkaan (op eilanden heb je tevens nog de Etna en de Stromboli). Hij heeft 2 pieken, die meer dan 1200 m. hoog zijn: de Monte Vesuvio, de hoogste, is momenteel nog actief, terwijl de Monte Somma uitgedoofd is. De vorm en de hoogte van deze toppen zijn het resultaat van talrijke uitbarstingen; de laatste dateert van 1944.

Je kan de vulkaan bezoeken: neem vanaf Ercolano richting Vesuvio. Op een bepaald punt moet je de wagen achterlaten op een parking, de rest moet je dan te voet afwachten. Het is een enige ervaring, je hebt niet enkel het zicht in de krater, maar ook een prachtig uitzicht op de omgeving. De kraterwand lijkt op een maanlandschap. De bodem rond vulkanen is rijk aan alkaliën en fosforzouten, en dus zeer vruchtbaar. Tegen de Vesuvius groeien druiven waarvan men Lacrima Christi maakt, ooit beschouw als de beste wijn van Italië

De Vesuvius is niet de enige vulkaan in de Golf van Napels: Napels en de streek ten westen van de stad, nl. de Flegreïsche velden (i Campi Flegrei) zijn samengesteld uit verschillende vulkanen.